عوامل چهار گانه در وسواس

۱. عوامل زمینه‌ساز (ارث، یادگیری، محیط، ترس، تربیت معیوب، حقارت القا شده و…)

۲. عوامل آشکارساز (استرس، جدایی، فقدان، مهاجرت، سربازی، کنکور، ازدواج و…)

۳. عوامل تداوم‌بخش(والدین وسواسی، تأیید و تشویق دیگران، نفع ثانوی و…)

۴. عوامل تکمیل‌کننده(شکل گیری O.C.D.P ، افسردگی، کارساز بودن وسواس، استفاده از دارو، توجه بیش از حد و…)

رفق و مدارا

هر کس ایمان ندارد، از مدارا محروم است.
پس صفاتی هستند که یک بُعد آنها نفسانی است و یک بُعد دیگرشان روحانی است. مثل سخاوت که یک بخش آن صرفاً نفسانی است و بُعد اکمل آن روحانی و عقلانی است و حُسن خُلق هم که یک بخش آن نفسانی است یعنی رفق و یک بخش آن روحانی است یعنی مدارا. فرد مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی (ocpd)، از مدارا محروم است چون رفق او ناقص است. رفق یعنی توانایی همراهی و صمیمیت و انس با دیگری. یعنی رفتن مطابق میل دیگری تا قسمتی از مسیر و خودخواه نبودن و تن دادن به خواسته‌ی دیگری برای تداوم رابطه به دلیل داشتن میل به زندگی و میل به او و دوست داشتن او و خواستن او، یک طرف پیوستار رفق، مدارا می‌باشد.

هوای نفس در انسان‌ها

۱. در انسان معمولی 
وقتی فرد نیاز‌های نفسش را برآورده ساخت، نفس او خواهش‌های دیگری از او دارد که همه لذت بخش هستند. گرچه ممکن است برای رسیدن به آن‌ها دچار رنج و سختی هم بشود.

۲. در انسان حقیر

الف) وسوسه‌ای‌ها:
به دلیل وجود حقارت نفس در این انسان‌ها، آن‌ها حقارت را با میل جابجا کرده‌اند و به جای این که حقارتشان جاری شود، مدام وسوسه‌هایشان جاری می‌گردد، طوری که حقارتی را حس نمی‌کنند. یعنی وقتی به سمت کسی می‌روند، به جای اینکه نسبت به او احساس حقارتشان زنده شود، میل به او پیدا می‌کنند و جذب او می‌شوند. ناخودآگاهی آنها بسیار زیاد است.

ب) وسواسی‌ها:
اختلال شخصیت وسواسی o.c.p.d:
به دلیل وجود حقارت، نفس، آن‌ها را به کسب موفقیت و خاص شدن دعوت می‌کند تا از شر حقارت خلاص شوند و در این مسیر سختی‌های بی‌پایانی می‌کشند، ولی چون نمی‌توانند در نهایت آن‌ موفقیت‌ها را به خود نسبت دهند، همیشه در این رنج‌ها باقی می‌مانند و از لذت زندگی محرومند.
ج) روان رنجور‌ها:
این افراد چون نفسشان کامل سرکوب شده است لذا سخت‌ترین رنج‌ها را برای فرار از حال بد ناشی از جاری نکردن میل خود می‌کشند، مثل عمل وسواسی. تنها لذت آن‌ها کم شدن اضطرابشان است.